en detaylı normal doğum rehberi

En Detaylı Normal Doğum Rehberi

Gebelik sürecinin son aşaması olan doğum, bir çok anne adayı tarafından merak edilen ve yanlış bilgiler nedeniyle sürekli kafa karışıklığına neden olan önemli bir konudur. Normal doğum olarak bilinen vajinal doğum yöntemi ise anne adaylarının aklındaki soru işaretlerinin büyük bir bölümünü oluşturmaktadır. Bu yazımızda normal doğumu tüm detaylarıyla anlatıp, aklınızdaki bütün soruları uzman görüşlerinden yola çıkarak cevaplandırmaya çalışacağız. Keyifli okumalar dileriz…

Normal Doğum Nedir?

Hamilelikte 9 aylık süre dolduktan sonra ne olacağını biliyorsunuz fakat doğum türleri konusunda genellikle kafa karışıklığı yaşanabiliyor. Sezaryen doğumun yanı sıra normal doğum nedir sorusu da anne adayları tarafından sık olarak yöneltilen sorulardan, normal doğum basitçe ‘vajinal doğum’ olarak da tanımlanıyor. Normal doğum esnasında anne adayına herhangi bir dış müdahale yapılmaz ve olağan, doğal şekliyle bebeğin dünyaya gelmesi beklenir. Bu doğum türü çeşitli evrelerden oluşur ve sezaryen ile kıyaslandığında hem çeşitli avantajları, hem de kimilerine göre bazı dezavantajları vardır.

Her şeye rağmen, normal doğum nispeten zorlu bir süreç gibi gözükse de sonucunda anne adayı her zaman daha tatmin olur ve hayatı boyunca asla unutamayacağı bir deneyim yaşar. Bu doğum çeşidi aynı zamanda anne ye bir çok faydayı beraberinde getirir. Ancak bazı durumlarda normal doğum mümkün olmayabilir ve anne adayı sezaryen doğum yapmak zorunda kalabilir.

Vajinal Doğum Kaçıncı Haftada Olur?

Eğer her şey planlandığı gibi giderse, hamileliğin üçüncü üç aylık döneminde yani 38. ile 42. haftalar arasında normal doğum yapacaksınız demektir. Fakat kimi zamanlarda doğum için uyarılma da gerekir. Özellikle 41-42. haftaya kadar doğum sancıları gelmediyse, bazen doktorunuz suni sancı yaratmaya karar verebilir.

Bu noktada doktorlarınız rahminizin esnemesini sağlar ve duruma bağlı olarak hormonsal ilaçlar verebilirler. Fakat genellikle buna gerek kalmaz ve doğum sorunsuz bir şekilde gerçekleşir.

Epidural Normal Doğum Nedir? (Ağrısız)

Epidural normal doğum sıkça tercih edilen bir yöntemdir. En büyük avantajı ise anne adayına ağrısız normal doğum yapmanızı sağlamasıdır. Sanılanın aksine normal doğumlarda anne adaylarının her zaman acı çekmesi gerekmez.

Epidural, bir anestezi maddesidir ve doğrudan omurgaya enjekte edilir. Bu sayede normal doğumda belden aşağı uyuşturma gerçekleştirilir, doğum sırasında acı çekilmesi önlenir. Anne adayı doğum sırasında her şeye tanık olur fakat herhangi bir rahatsızlık duymaz. Üstelik yeni doğan bebeğini hayata gözlerini açtığı ilk anda da selamlama fırsatı yaşar. Bu duygu tahmin edilemeyecek kadar güzeldir..

Özellikle normal doğum yapmak isteyen fakat acı sebebiyle korku duyan anne adayları için ideal yöntemler arasındadır. Günümüzde hemen hemen her hastane epidural normal doğum uygulaması sunarken, ücretler klasik normal doğuma göre biraz fazladır. Fiyatları hastanenin ücret politikasına, sigorta anlaşmasına ve hastane de yatacağınız süreye göre değişebilmektedir.

Epidural Anestezi hakkında daha detaylı bilgi almak için Epidural Anestezi Rehberi‘ni okuyabilirsiniz.

Epiduralsiz Normal Doğum

Açıkladığımız gibi epidural, normal doğum yapan kadınların zorluk yaşamamasını sağlayan bir anestezi yöntemi. Epiduralsiz normal doğum tecrübesi ise kişiden kişiye değişen, üzerinde bir çok yorum bulunan zor bir konu. Kimi anne adayı epiduralsiz normal doğum yaptığında fazlasıyla ızdırap yaşadığını fakat buna tamamen değdiğini söyler.

Fakat şu bir gerçek ki, eğer gerçekten normal doğumu epiduralsiz şekilde gerçekleştirmek istiyorsanız buna bir an önce karar verin. Ortada seçenekler bırakıp devamlı düşünürseniz bu hem mental, hem fiziksel yönden sağlığınızı etkileyecektir.

Dolayısıyla herhangi bir ilaç ya da destek kullanmadan çocuğunuzu doğurmaya karar verdiyseniz, şimdiden hazırlanmaya başlayın. Ayrıca unutmayın ki, dünyanın her tarafından her gün binlerce kadın epiduralsiz şekilde normal doğum yapıyor. Ayrıca evde doğrum yapmak isteyen kadınlarda genellikle epiduralsiz doğum tercih etmek zorunda kalıyor.

Normal Doğum Nasıl Yapılır?

Yine merak edilen bir diğer konulardan  normal doğumun nasıl yapıldığı konusu… Normal doğumda  üç farklı aşama vardır. Birincisiyle doğum sancıları başlar fakat bunlar da kendi içinde erken sancılar, aktif sancılar ve geçiş sancıları olarak üçe ayrılır. Normal doğum yapan her kadın bu üç aşamayı da yaşarken, zamanlaması ve yoğunluğu duruma göre değişebilir.

Vajinal doğumun ikinci aşamasında ise bebeğin doğumu için kasılmalar başlar ve rahim 10 cm kadar genişler. Özellikle doğum korkusu olan anne adayları bu kısmın zorluğu merak etmektedir, yazının kalan kısmında değineceğiz. Üçüncü aşamada ise plasentanın çıkışına geçilir. Bu aşamada afif kasılmalar devam ederken, doktor bu noktada anne adayına yardımcı olur ve her şeyin yolunda gitmesini sağlar. Kısaca normal doğum nasıl olur sorunuzu bu şekilde yanıtlayabiliriz ve ilerleyen başlıklarda da ayrıntılarına gelmiş olacağız.

Vajinal Doğum İçin Bebek Kaç Kilo Olmalı?

Vajinal doğum ve sezaryen doğum arasında fark yaratan noktalardan birisi de bebeğin kilo durumu yani büyüklüğü olabiliyor. Bunun için de belirlenen uluslararası standartlar var. Peki normal doğum için bebek kaç kilo olmalı?

Standartlara göre 4000-4500 gram ağırlığında bebekler büyük kabul ediliyor. Normal doğum için kilolu bebeklerin risk oluşturma sebebi ise normal doğumun ikinci yani ıkınma aşamasında sıkışma olasılıkları. Bu noktada bebeğin karındaki konumu da önemli rol oynuyor çünkü nadir de olsa, ufak bebeklerde de sıkışma yaşanabiliyor.

Normal Doğumda Bebek Nereden Çıkar?

Normal doğum ve sezaryen doğum arasındaki en büyük fark bebeğin dünyaya geliş yöntemidir. Sezaryen ameliyatta cerrahi operasyonla bebek dışarı alınırken, normal doğumda ise bu doğal yollardan gerçekleşir. Peki normal doğumda bebek nerden çıkar?

Bu doğum türünde bebeğin dünyaya gelmesi için öncelikle aşama aşama rahim ağzının esnemesi yani açılması gerekir. Rahim 10 santimetrelik bir açılmaya uğradığında bebek baş aşağı gelecek şekilde anne adayının vajinasından doktorun yardımıyla çıkartılır. Doğum sırasında bebeğin ilk önce kafası, son olarak da ayakları çıkmış olur ve normal doğum gerçekleşir.

Kaç Saat Sürer?

Her vajinal doğum farklıdır ve bambaşka deneyimlerle gelir. Fakat bebeğin ağırlığı, pozisyonu, rahim ağzı genişlemesinin durumu gibi pek çok faktör bebeğin doğumunu ve süreyi etkileyebilir. Öyleyse normal doğum ne kadar sürer?

İlk defa anne olacaklar için doğum aşaması 12 ile 18 saat uzunluğunda olabilir, hatta bu süre daha da artabilir. Daha önce normal doğum yapan anne adayları ise bu konuda daha şanslı çünkü süre de kısalıyor. Fakat başta da dediğimiz gibi her doğum birbirinden farklıdır. Bazı bebekler birkaç saat içinde dünyaya gelirken, diğerleri ise 10 saate kadar bekletebiliyor. Tabi bu bahsettiğimiz süreler doğumun tüm aşamasını içine alan süreci kapsıyor.  Doğumda hangi aşama da ne kadar süre harcandığından yazının devamında bahsedeceğiz.

Normal Doğumda Lavman Kullanılır mı?

Vajinal doğumda lavman hamile kadınların rektumunun içine enjekte edilen ve doğum öncesinde bağırsakların temizlenmesini sağlayan bir sıvıdır. Her ne kadar günümüzde pek yaygın olmasa da, hâlâ pek çok hastanede kullanıldığını görebilirsiniz. Sağlık uzmanları kullanımını şu sebeplerle destekler;

  • Temiz bir doğum olmasını sağlar.
  • Enfeksiyon riski azalır.
  • Bölgenin temizlenmesi bebeğe daha çok alan açar.
  • Doğumun süresini kısalttığına inanılır.
  • Doğum sonrası oluşan rahatsızlığı önlediği söylenir.
  • Bağırsakların genel temizliğinin faydası.
  • Normal doğumda sonda da aynı sebeple uygulanır fakat genellikle sezaryen doğumlarda karşımıza çıkar.

Normal Doğum Belirtileri ve Normal Doğum Anı

Normal doğumun belirtileri diğer doğum türleriyle aynıdır çünkü sonuçta sezaryen ya da vajinal doğum son aşamada yapılan bir tercihtir. Gebelik esnasında doğum yaklaştıkça idrara çıkma sıklığınız artar, rahim ağzınız genişler, belirgin sırt ağrıları yaşanır ve kasılmalar meydana gelir. Ancak bu kasılma ve sancıları yalancı doğum sancıları ile karıştırmamanız gerekir. Aynı zamanda gebelik sırasında bolca yorgunluk yaşansa da, pek çok kadın doğum yaklaşırken aniden enerjiyle dolduğunu söylemektedir.

Rahminiz 10 cm’ye kadar genişlediğinde, normal doğum anı da başlayacak ve ikinci evreye geçeceksiniz. Bu sırada kasılmalarla birlikte ıkınacak ve bebeğinizin çıkmasını sağlayacaksınız. Bu aşamadan sonra Süreç çoğu zaman daha önce doğum yapanlar için genellikle bir saatin altındadır fakat özellikle ilk doğumlarda iki, hatta üç saate kadar uzayabilir. Doğum gerçekleştiğinde ise bebeğin göbek bağı kesilir, ilk olarak kucağınıza verilir. Bunun ardından görevli personel sağlık kontrolü için bebeği tekrar alır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi almak isterseniz Doğumun Başladığı Nasıl Anlaşılır? yazısına göz atabilirsiniz.

Normal Doğum Evreleri

Vajinal doğum evreleri şu üç aşamadan oluşmaktadır;

  1. Aşama: Rahmin Açılması

Normal doğum ortalaması 6-10 saat kadar olsa da, duruma göre daha kısa veya daha uzun da olabilir. Başlangıçta rahim 3 santimetre kada genişler ve genellikle bu aşamada herhangi bir kasılma fark edilmez. Kasılmalar 5-30 dakika gibi sürelerde ortaya çıkar ve genellikle 30 ile 45 saniye arası sürer. Bunlar düzensiz ve hafif şekilde gerçekleşir.

Aktif denilen aşamada rahim 4 ile 7 santimetre arası bir açılmaya ulaşır ve bebeğin doğumu için ciddi hazırlıkların başladığı evredir. Bu sırada kasılma sıklığı ve şiddeti artarken, 3-5  dakika arası ağrılar yaşanabilir. Ağrı genellikle sırt bölgesinde, kalçada yaşanır ve kimi zaman konuşmanızı dahi engeller. Bu süreçte mesanenizi boşaltmalı, aşırı sıvı tüketmemeli ve bolca nefes egzersizi yapmalısınız. Unutmayın ki her şey normal seyrinde devam ediyor ve korkacak herhangi bir şey yok.

Diğer aşamada geçiş kısmı başlar ve rahim 8 ile 10 santimetre arası bir esnemeye uğrar. Kasılmalar genellikle şiddetli yaşanırken, 1-3 dakika gibi aralıklarda yaşanabilir. Beraberinde  titreme gelir, yorgunluk hissi çoğalır. Bu aşamada doktorunuz istemeden ıkınmamalı ve rahminiz tamamen esneyene kadar talimat beklemelisiniz.

Peki normal Doğum Açılma Olması İçin Neler Yapmalı? Normal doğumun ilk aşamasında rahim ağzı 5-6 cm’ye kadar genişleyecektir ve kasılmalar başlayacaktır. Peki normal doğum kaç santim açılmalı? İdeal olarak ikinci aşamada, yani aktif doğum sırasında rahim 5-6 cm’den 10 cm’ye kadar genişlemelidir. Bu sırada kasılmalar da daha yoğun bir şekilde hissedilir.

Açılma 10 cm’ye ve kasılmalar da en yüksek seviyeye ulaştığında artık doğum zamanı gelmiş demektir. Bu genellikle bir saatin altında süren bir aşamadır. Eğer açılma yeterli düzeyde gerçekleşmedi ve sancılar oluşmadıysa, hekim suni sancı yöntemi uygulayabilir. Ayrıca bazı hormonal ilaçlarla açılmanın artması sağlanır.

  1. Aşama: Ikınma ve Doğum

İkinci aşamada artık bebeğin doğumu başlar çünkü rahim tamamen esnemiştir. Genellikle ilk sefer doğum yapacak anne adaylarında 1.5 ile 2 saat arası sürer. Zaten rahım ağzı iyice açıldığında doktorunuz size ıkınmanızı söylecektir. Bu esnada kasılmalar da devam eder. Bazı kadınlarda mide bulantısı ve kusma yaşanabilir.

Ikınmaya devam ettikçe nefes almakta zorlanacak ve yorgun düşeceksiniz, hatta hayatınızda fiziksel olarak en çok yorulduğunuz an olabilir. Bebeğin kafasından ötürü vajina bölgesinde şiddetli bir ağrı yaşayabilirsiniz. Mümkün olduğunca odaklanın ve doktorun talimatlarına uymaya devam edin.

Vajinal doğumda en büyük pay anne adayındadır çünkü ıkınarak bebeğin gelmesini sağlayan kişi aslında kendisidir. Doktor ya da ebe sadece yeni doğan bebeğin dışarı çıkmasına yardımcı olur. Normal doğumda ıkınma rahim 10 cm genişlikte açıldığında başlatılır ve anne adayı da zaten hazır olduğu zamanı genellikle hissedecektir.

Kimi zaman ebeler de ıkınma da yardımcı olurken, araştırmalara göre bunun herhangi bir avantaj getirmediği söylenmekte. Ikınma evresi doğuma göre kimi zaman kısa, kimi zaman uzun sürebilir ve oldukça zorlayıcıdır.

Yüksek nefes gerektirdiğinden nefessiz bırakabilir, bacaklarınızın son derece şiddetli bir biçimde ağrımasına sebep olabilir. Dolayısıyla doğuma hazırlandığınız gebelik sürecinde mutlaka yoga gibi sporlara ve nefes egzersizlerine önem vermenizi tavsiye ederiz. Tüm bunlar ıkınma ve doğum evresini bir nebze olsun kolaylaştıracaktır. Daha detaylı bilgi için: Sıhhatli Gebeliğin Formülü: Hamilelik Yogası!

  1. Aşama: Plasentanın Çıkışı

Bebeğin doğumunun ardından plasenta da gelir ve bu aşamada doktorunuz yine ıkınmanızı isteyebilir. Kramp ve acı bu aşamada da devam edebilir. Doktor, plasentayı ayırmak için yavaşça karnınıza masaj yapabilir ve sonrasında her şey son bulur ve bebeğinizi kucağınıza alabilirsiniz.

Vajinal Doğumda Dikişleri ve Ağrılar

Aslına bakarsanız normal yolla doğum gerçekleştiren her kadında dikiş olmak zorunda değil, Vajinal doğumda dikiş gerektiği durumlarda atılır. Doğum sonrasında vücudunuza dikiş atıldıysa birinci önceliğiniz bunları temiz tutmak, enfeksiyonlara karşı korumak olmalı. Bu dikişlerin büyük çoğunluğu 3 haftaya kadar iyileşecek ve kendiliğinen kaybolacaktır. Dolayısıyla normal doğum dikişleri sizi endişelendiren bir konu olmamalı. Sadece bu süre zarfında bölgeyi temiz tutmaya, hava almasına özen gösterin.

Peki normal doğumda dikiş nereye atılır? Tahmin edeceğiniz gibi bu dikişler karın bölgenizde oluyor ve kesi işleminden sonra yarayı kapatmak için gerçekleştiriliyor. Normal doğumda kesi konusuna ve neden uygulandığına da yazının ilerleyen kısmında değineceğiz.

Anne adaylarını birdiğer korkutan konu da normal doğum sonrası ağrılar olsa da, aslında son derece olağan ve geçici bir süreçtir. Ağrılar kimi zaman çok az olur ve pek fazla rahatsızlık da yaratmaz. Bazı durumlarda artış yaşansa da, doğum sonrası ilk birkaç gün ağrı kesici kullanabilirsiniz. Bu ilaçların büyük çoğunluğu da emzirmenize engel değildir. Tabii ki en ideali doğum sonrasında bunu doktorunuza danışmanız ve onun yönergeleri doğrultusunda ilerlemeniz olacaktır.  İlginizi çekebilir: Doğum Sonrası Perineal Ağrı İle Başa Çıkmanın 5 Yolu

Normal Doğumda Kesi Nasıl Yapılır?

Tıbbi adı epizyotomi de olan kesi işlemi normal doğumlarda karşımıza çıkabilen bir metod. Fakat en azından günümüzde pek çok doktor bunu tercih etmiyor. Peki vajinal doğumda kesi nasıl yapılır?

Kesi sırasında ağrıyı azaltmak için lokal anestezi uygulanır fakat doğum epidural şekilde gerçekleşecekse buna gerek kalmaz. Daha sonra doktor makasla kesme işlemini gerçekleştirir, doğumdan sonra bu bölgeye dikiş atılır.

 Kesi Şart mı?

Dediğimiz gibi artık rutin epizyotomi yani kesi işlemi pek tavsiye edilmiyor ve belli doğum durumlarında kullanılıyor. Yine de şu durumlarda kesi atılması gerekebilir;

  1. Bebeğiniz çok fazla kilolu olduğunda ve çıkarılması için ekstra alan gerektiğinde
  2. Forsepslerin kullanılması gerektiği durumlarda
  3. Bebeğinizin omzu doğum sırasında kanalda sıkıştığında
  4. Bebeğin hemen doğması gereken acil durumlarda

Normal Doğum Zor mu?

Sezaryen ve normal doğum arasında kararsız anne adayları devamlı olarak normal doğum zor mu sorusunu yöneltiyorlar. Fakat aslında en doğrusu buna bir an önce karar vermek ve doğum öncesi egzersizlerinizi buna göre planlamak olacaktır.

Eğer herhangi bir ilaç desteği almadan normal doğum yapacaksanız, açıkça zorlanacağınızı söyleyelim. Ancak bu acı ve zorluğun dayanılmayacak boyutlarda olmadığını da bilmeniz gerekiyor. Bu esnada hem acı, hem de ağrı hissedeceksiniz fakat ıkınmaya başladığınızda bir kısmı ortadan kaybolacak. Şunu da unutmamak gerekiyor ki, tüm bu acı sadece birkaç saatliğine sürecek. Kaldırabileceğinizi düşünmüyor musunuz?

Normal doğumun zorlukları her zaman yüzleşmeniz gereken bir şey de değil. Çeşitli yöntemlerle ağrı azaltılırken, bunların arasında epidural normal doğum son derece bilinen bir teknik. Bu sayede belden aşağınız anesteziyle uyuşturuluyor ve doğumu an be an yaşıyor fakat acı hissetmiyorsunuz. Doğum korkusu ciddi boyutlarda olan anne adayları suda doğum yöntemini de tercih edebiliyor. (Bknz: Suda Doğum Hakkında Herşey)

Normal Doğum Korkusu

Dünyanın hemen hemen her yerinden kadınlarda normal doğum korkusu yaşanır fakat tıbbi gerekçelerle de sezeryandan kaçınmak isterler. Araştırmalara göre bu korku kadınların ciddi bir çoğunluğunu etkiliyor ve artan korku maalesef doğuma da etki ediyor, çocuk için risk yaratıyor.

Normal doğum korkusunu aşmanın en iyi yolu en başta neyle baş edeceğinizle yüzleşmek, çözmek olacaktır. Güvendiğiniz bir arkadaşınızla ya da terapistinizle konuşarak korkularınızı yenebilir veya araştırmaları okumayı deneyebilirsiniz. Göreceksiniz ki normal doğum sanıldığı gibi korkulacak bir şey değil ve çeşitli yöntemlerle yaşanan ağrı, acılar da minimum seviyeye indirilebiliyor.

En çok korkulanı acı ve ağrı olurken, bunları doğum öncesi nefes alma egzersizleri ve diğer rahatlama teknikleriyle azaltmak mümkün. Ayrıca yine doğum öncesi düzenli Kegel egzersizleri büyük fark yaratacaktır.

Unutmayın ki normal doğum belki zorlu geçecek fakat sonucunda sağlıklı bir bebeğiniz olcak, hastaneden çabuk çıkacaksınız, enfeksiyon risklerini ve doğum yaralarını ortadan kaldıracaksınız.

Bu konuda daha detaylı bilgi için Hamilelikte Doğum Korkusu Nasıl Aşılır? yazımızı okuyabilirsiniz.

Normal Doğum İzlemek

Vajinal doğumu merak eden veya doğum korkusu ile yüzleşmek isteyen anne adayları doğum videoları izlemek isteyebilir. Bu videoları izlemek sizin psikolojinizi olumlu yada olumsuz etkileyebilir. İzlemenizin uygun olmayacağını terapistiniz ya da doktorunuzla tartışmanız en doğrusudur.

Ancak normal doğum izlemek, bu yöntem hakkında bilgi edinmek isteyen anne adaylarına tavsiye edilebilmektedir. Siz de normal doğum videosu nereden bulabilirim sorusunu yöneltiyorsanız, internet üzerinde bununla ilgili pek çok kaynak bulunuyor.

Özellikle video izleme sitelerinde ‘normal doğum’, ‘normal labour’, ‘vaginal birth’ ve ‘natural birth’ gibi kelimelerin aramasını yaparak videolara ulaşabilir, bilgi sahibi olabilirsiniz.

Aynı zamanda videolar dışında da öncesinde de çeşitli araştırmalar yapmanızı, karşılaşacaklarınızı bilmenizi tavsiye ederiz.

Normal Doğum Nasıl Kolay Olur?

Normal doğumda yapılması gerekenler aslında pek çok yönden sezaryen doğumla aynı diyebiliriz. Her anne adayı doğum zamanı yaklaştıkça bazı önlemler almalı, sağlığına dikkat etmelidir. Uzman doktorlar sağlığına dikkat eden ve fazla kilo almadan spor yapan kadınların doğumlarının daha kısa sürede gerçekleştiğini söylüyor. Fitness aynı zamanda dayanıklılığı da arttırırken, zorlu geçen normal doğum sürecinde bu büyük fayda sağlıyor.

Peki normal doğum nasıl kolay olur? Açıkçası her normal doğum uzun ve zorlu bir süreçtir, çeşitli ağrılarla gelir fakat günümüzde bazı yöntemlerle bunu ortadan kaldırmak mümkün. Epidural normal doğum bunu sağlarken, anne adayına anestezi yapılır ve doğum sırasında her şeyi görse de belden aşağısını hissetmez. Dolayısıyla herhangi bir acı da oluşmaz fakat bebeğinin doğumunu anlık olarak görebilir.

Ayrıca ilginizi çekebilir: Vakumla Doğum: Riskleri ve Faydaları

İkinci normal doğum daha mı kolay?

Doğrusu her doğum özel ve benzersiz bir tecrübedir, hiçbiri birbirine benzemez fakat ikinci vajinal doğumların daha kolay olmasa da daha hızlı geçtiği bir gerçek. Annelerin deneyimlerine baktığımızda ikinci doğumlarda yine pek çok kişi ağrı yaşıyor fakat en azından süre olarak kısalma gözleniyor.

Doğum Sancısı Doğumu kolaylaştıracaktır

Normal doğum sancıları rahmin 4-5 cm aralığına genişlemesi aşamasıyla başlar ve ilk defa anne olacaklar için ortalama 6 ile 10 saat arası sürebilmektedir fakat duruma göre bu süre kısalabilir, uzayabilir. Kimi kadınlarda rahim ağzı üç santimetreye kadar açılır fakat gerçek sancılar, yani doğum başlamadan önce farkında olmayabilirler. Kimi kadınlarda ise tam tersi vajinal doğum sancısı daha şiddetli yaşanabilir. Fakat genel olarak ilk aşamada sancılar hafif geçer.

Sancıların daha ‘aktif’ hâle geldiği aşamada rahim 4 ile 7 santim arası açılır, doğal olarak sancılar da hem daha sık yaşanır, hem de şiddetleri artar. Kimi zaman beş dakikaya kadar sürebilen bu sancılar, genellikle sırtta, karın ya da uyluk bölgesi gibi rahatsız edici yerlerde oluşur. Hatta bazen konuşmanızı zorlaştıracak kadar şiddetli olabilirler.

Son aşamada ise artık doğum yaklaşmıştır ve rahim 8 ile 10 santimetre arası bir açılmaya uğrar. Bu evre bazen 20 dakika, bazen de iki saat sürebilir. Bu sırada yaşanan sancılar genellikle şiddetlidir ve dakikalar sürebilirler, beraberinde yorgunluk ve titreme gibi yan etkiler getirirler. Bu esnada ıkınmamalı, doktorunuz izin verene kadar sancılara dayanmalısınız.

Normal Doğumda Suni Sancı

İdeal doğum için de belirlenen süreler vardır ve bu süre aşıldığında normal doğumda suni sancı yöntemi kullanılabilir. Eğer hamilelikte 42. haftaya geldiyseniz ve sizin ya da bebeğinizin hayatını riske atabilecek hamilelik komplikasyonları baş gösterdiyse, suyunuzun gelişinin ardından 24 saat geçtiyse ve hâlâ kasılmalar başlamadıysa, suni sancı yöntemi uygulanabilir.

Vajinal doğumda suni sancı uygulanırken doktorunuz rahminizin açılmasına yardımcı olacak, muhtemelen buradaki zarları koparacaktır. Tüm bu teknikler işe yaramazsa da Pitocin adı verilen sentetik bir hormon verilir ve kasılmaların başlaması sağlanır. Bunun ardından suni sancılar başlar ve doğum için uygun ortam hazır hâle gelir.

Normal Doğum Faydaları ve Olası Zararları

Vajinal doğum bebeğinizi doğurmanın en doğal yoludur ve aslında biyolojik olarak insan vücudu da buna uygundur. Normal doğum faydaları pek çok kişi tarafından bilinen bir olaydır. Her şey vajinanın esnemesiyle başlar ve ardından yeni doğan bebekle son bulur.

Normal Doğumun Yararları ve Avantajları

Kadınlar en başta normal doğum sonrası ‘başarma’ hissine sahip olurlar ve kendine güvenleri gelir. Bu sırada aktif bir katılımcı olurlar, bebeğin dünyaya gelmesi için herkesten çok çaba harcarlar. Ayrıca vajinal doğum sonrası iyileşme süreci çok daha kısadır ve doğum sonrası ağrılar az olur, vücutta ameliyat kaynaklı yaralar oluşmaz.

  • Yeni anne hastanede daha az süre kalır ve evine dönebilir. Genellikle doğum sonrası hastanede 24 ile 48 saat arası kalırsınız. (Bu madde ile normal doğumda hastane de yatılır mı? Yada hastane de kalınır mı sorusunu cevaplandırmış olduk)
  • Normal doğum bebekte belli solunum problemlerinin ortaya çıkmasını azaltır.
  • Vajinal doğum yoluyla hayata gözlerini açan bebeklerde  hipertansiyon oluşma riski azalır.
  • Vajinal doğum bebeklerde astım, yemek alerjisi ve laktoz alerjisi oluşmasını engeller.
  • Sonraki hamileliklerde doğum süresi kısalır ve çabuk gerçekleşir.
  • Hormonal dengenin sağlanması daha hızlı olur.
  • Normal doğum yapan anneler doğrudan emzirmeye başlayabilir ve sezeryan doğm yapanlara göre daha etkili emzirirler.
  • Bebeğinizle aranızdaki bağ daha da güçlenir çünkü doğum sonrası onunla hemen bağlantı kurabilirsiniz.
  • Doğum esnasında iç organlarınızın zarar görme riski azalır.

Normal Doğumun Zararları ve Dezavantajları

Elbette doğal yollardan yapılan doğumun da bazı eksi yönleri bulunuyor ve tüm doğal eylemler gibi doğum eylemi de tamamen kusursuz sayılmaz. Normal doğumun zararları arasında en başta bazı kadınlarda oluşan anksiyete ve duygusal bozuklukları sayabiliriz. Birçok kadın için doğum sorunsuz geçer fakat oluşan yargılar sebebiyle belli korkular yaşanmaktadır.

  • Normal doğum sonrası vajinada yırtılma yaşanabilir. Derecesi duruma göre değişir fakat yırtılmalar doktor tarafından tekrar tedavi edilebilmektedir.
  • Bebeğinizde doğum sırasında ve sonrasında oksijen yetmezliği sorunu yaşanabilir.
  • Doğum kanalından çıkarken bebekte morarma, şişme gibi fiziksel sorunlar yaşanabilir. Çok nadir olarak bazı kemikler kırılabilir. Eğer normal doğum tamamen doğal şekilde değil de bir destekle gerçekleştiriliyorsa, fiziksel travma riski çoğalır.
  • Bazen doğum sırasında kuyruk kemiğiniz incinebilir. Bu durum yaygın değildir fakat şişme, çürük gibi durumlar buna neden olabilir.
  • Sezaryen ameliyat olan kadınlara göre normal doğum yapan kadınlarda idrar kaçırma oranı daha yüksektir.Özellikle vajinal doğumda destek alıyorsanız, ıkınma süresi uzadıysa ve bebeğiniz kiloluysa bu risk artar. (Bknz: Doğumdan Sonra İdrar Kaçırma)

Normal Doğum mu, Sezeryan mı?

Normal doğum mu sezeryan mı sık sık sorulan bir soruyken, normal doğum hem avantaj, hem de bazı dezavantajlara sahip. Bunlardan yukarda bahsettik. Vajinal doğum gerçekleştirmek anne adayı için fiziksel olarak oldukça zorlu olabilir fakat doğum sonrası hastanede çok daha kısa süre kalır ve sezeryana kıyasla iyileşme süresi kısadır.

Genellikle normal doğum yapan kadınlar 24 ile 48 saat arası müşayade altında tutulur ve kendini yeterince iyi hissederse, doktor da uygun görülürse evine gidebilir. Ayrıca normal doğum yapan anneler çeşitli ameliyat kaynaklı yaralara sahip olmazlar, enfeksiyon riski azalır ve ağrıları kısa sürer.

Elbette normal doğumun eksi yönleri de var. Vajina genişlemesinden ve dikişlerden kaynaklı olarak kimi zaman leğen kemiği kaslarında bazı sorunlar yaşanabilir, bunlar idrar yolunu etkileyebilir. Ayrıca gülerken, öksürürken ya da hapşururken idrar sızıntısı yaşayabilirler. Bir üst başlıkta bu konudan daha detaylı şekilde bahsettik.

Normal Doğum ve Sezaryen Arasındaki Farklar

Bebekler dünyamıza klasik olarak iki yöntemle girerler. Hamile kadınlar ya doğal yollarla normal bir doğum gerçekleştirirler, ya da sezaryen ile ameliyat olarak çocuklarına kavuşurlar. Peki normal doğum ve sezaryen arasındaki farklar nelerdir?

Bazı durumlarda sezaryen ameliyat tıbbi sebeplerden ötürü tercih edilir çünkü vajinal doğum risk oluşturabilir. (Bknz: Sezaryen Gerektiren Durumlar) Örneğin diyabet ya da yüksek tansiyon gibi durumlarda doktor bu tip bir karar verebilir. Bu şekilde doğum sırasında ve sonrasında komplikasyonların önüne geçilir.

Ayrıca yine bazı durumlarda sezaryen doğum gerekebilir. Örneğin annenin leğen kemiği çok küçükse ve bebek de çok büyükse normal doğum zorlaşabilir. Sezaryenin temel mantığı hem daha güvenli olması, hem de kolay – acısız gerçekleşmesidir. Buna rağmen normal doğuma kıyasla bazı ek riskler taşırlar. Çünkü cerrahi bir müdahaledir ve doğal yollardan gerçekleşmez.

Özellikle tekrar eden sezaryen doğumlarda sorun yaratırken, birçok kadın normal doğum yapmanın daha ‘doğal’ bir his olduğunu dile getirir. Normal doğumda bebek doğrudan vajinadan çıkartılır, vücutta herhangi bir yara izi oluşmaz ve enfeksiyon riski azalır. Anne adayı hastanede daha kısa süre kalır fakat doğum süresi biraz uzar ve ağrılı geçer.

Tercih ne olursa olsun, ikisi hakkında da yeterli bilgi almanız, doktorunuza danışmanız ve uygun bir kararı vermeniz gerekmekte.

Sezeryan Sonrası Normal Doğum

Bu da ikinci defa anne olmayı düşünen kadınların merak ettiği bir konu. Vajinal doğum için gerekli şartlara sahip olduktan sonra, daha önce sezaryen doğum yapmanız herhangi bir sorun yaratmayacaktır. Tabii ki daha önce normal doğum yapan anne adayları, ikinci normal doğum denemelerinde çok daha rahat ederler.

Sezeryan sonrası normal doğum yapma düşünceniz varsa, her zaman için bunu doktorunuza danışmanız en doğrusu olacaktır. Açıkçası önceden tahminler yapmak ve sonucun ne olacağını kestirmek çok zor. Üstelik bazı hastaneler bu tip doğumları kabul de etmemektedir.

Sezeryan sonrası vajinal doğum için zorluk oluşturan durumlar şu şekildedir;

  • Daha yaşlı bir anne olmanız
  • Fazla kilolu olmanız
  • Fazla kilolu bir bebek doğuracak olmanız (4000 gramın üstünde)
  • İki hamilelik arasında çok az zaman bulunması (18 ay ya da daha az)

Amerikan Jinekologlar ve Doğum Uzmanları Kurumu’na göre şu durumlar ise sezeryan sonrası normal doğumu kolaylaştıran etkenlerdir;

  • Rahmin bebeğin güvenli şekilde çıkışına yetecek kadar genişleyebilmesi
  • Miyomektemi gibi başka bir kapsamlı rahim ameliyatı olmamak
  • Daha önce rahminizin yırtılmamış olması
  • Vajinal doğumu riskli hâle getirecek herhangi bir tıbbi duruma sahip olmamanız

Bunların yanında doğum esnasında doktorun hazırlıklı olması ve duruma göre sezeryan doğuma geçiş yapabilmesi gerekmektedir.

Normal Doğuma Engel Durumlar

Her ne kadar siz bu konuda kararlı olsanız da, kimi zaman normal doğuma engel durumlar oluşur ve her 3 anne adayından 1 tanesi de mecburi olarak sezaryen doğum yapar. Peki normal doğum yapılmayan durumlar hangileridir?

Çeşitli sebeplerden ötürü doktorunuz sezaryen doğum yapmanıza karar verebilir. Bu konuda en başta kronik hastalıklar gelir. Örneğin kalp hastalığınız varsa bu normal doğum için risk teşkil eder ve hamilelik komplikasyonlarına sebep olabilir.

Aynı zamanda bebeğinizin büyüklüğü – kilosu, sizin kilonuz ve yaşınız da normal doğum yapmanıza engel olabilir. Özellikle 40 yaşını geçen anne adaylarında genellikle sezaryen ameliyat uygulanırken, ikiz bebek taşıyan anne adaylarında da bazen bir bebek normal, diğeri sezaryen ile doğurulur.

Bir diğer olasılık ise normal doğumun başlaması fakat doktorunuzun oluşan risklerden ötürü sezaryene geçiş yapmasıdır. Şunu unutmayın ki, en iyi doğum en güvenli olanıdır ve bu konuda doktorunuzun kararına uymalısınız.

İkiz Gebelikte Normal Doğum

Birden fazla bebek bekleyen anne adaylarının en çok merak ettiği konulardan birisi de ikiz hamilelikt normal doğum oluyor. Peki doğal yollarla ikiz doğurmak riske sahip mi?

Korkulanın aksine bu pek de riskli değil ve biraz da bebeklerin karındaki pozisyonuna bağlı. Eğer iki bebek de baş aşağı pozisyonda olursa, risk tek bebekle aynı oranda oluyor. Tehlike teşkil eden durumlar ise çok nadir olarak yaşanıyor. Ayrıca bebeklerden birisi baş aşağı pozisyonda, diğeri değilse yine de normal doğum güvenli kabul edilir. İlk bebek doğduktan sonra doktor ya diğer bebeği baş aşağı konuma getirir, ya da diğerini sezeryan operasyonla alır.

Ayrıca yapılan araştırmalar da gösteriyor ki, ikiz bebeklerin vajinal doğumla alınması sezeryane oranla daha riskli değil ve doğru planlama yapılırsa bir problem yaşanmıyor. Bebeklerin karındaki konumu doğru olursa ve başka bir komplikasyon da söz konusu değilse, ikiz bebek bekleyen anneler için çoğu zaman normal doğum sazeryana göre daha az risklidir.

Daha detaylı bilgi için Bknz: İkiz Gebeliklerde Sezaryen Ve Normal Doğum

Tüp Bebek Normal Doğum Olur mu?

Tüp bebek bekleyen anne adayları vajinal doğum ile sezeryan arasında kalırken, aslında bu yöntemle de normal doğumun gerçekleşmesi mümkün. Fakat bunun yanıtını doğrudan vermek mümkün değil çünkü anne adayının durumuna göre doktorun inceleme yapması, en mantıklı kararı vermesi gerekiyor. Sezaryen genellikle daha güvenli olduğu için tercih edilir fakat kimi durumlarda eğer risk yoksa normal doğuma da gidilebilir. Dolayısıyla mutlaka doktorunuza danışın ve en güvenli yöntem neyse onu tercih edin.

Normal Doğum Sonrası Yaşananlar

Bebeğiniz doğduktan sonra doktorlar durumunu inceleyecekler ve ardından yavrunuzu kucağınıza koyacaklar. Vajinal doğum sonrası yaşananlar genellikle herhangi bir sorun yaratmasa da, kimi anne adaylarını korkutabiliyor.

Örneğin bunlardan birisi emzirme konusu. Sanılanın aksine normal doğum sonrası doğrudan bebeğinizi emzirmeye başlayabilirsiniz. Bebeğinizin ilk besini kolostrum sıvısı olacak ve anne sütünden önce bunu içecek. Kolostrum doğum sonrası birkaç gün boyunca gelen, sarı renkli ve son derece besleyici bir sıvıdır.

Normal doğum sonrası vajinada ise bazı reaksiyonlar gösterebilir. Örneğin vajinal yırtılma ya da rahim taban kaslarının zayıflaması riski vardır. Buna rağmen yırtılma doktorunuz tarafından dikilebilir ve Kegel egzersizleriyle de rahim kasları tekrar güçlendirilir.

Birçok uzman doğum sonrası ilişki için dört hafta kadar beklemeyi tavsiye eder. Dolayısıyla normal doğum sonrası cinsel ilişki için de aynı şeyi söyleyebiliriz. Özellikle ilk iki hafta kesinlikle ilişkiye girmekten kaçınmalısınız çünkü bu süreçte hâlâ kanamalarınız olacak, rahim enfeksiyonu riski altında bulunacaksınız. Aynı zamanda oldukça yorgun olacağınızı da unutmayın.

İlginizi çekebilir: Doğum Sonrası Karın Sıkılaştırma Yöntemleri

Normal doğum sonrası kanama

Hem normal doğum esnasında hem de doğum sırasında kanamanın olması normal karşılanır. Neredeyse tüm gebe kadınlar hem doğum esnasında, hem de sonrasında tüm kadınlar bir miktar kan kaybeder. Genellikle doğumdan birkaç gün sonra ise çok ağır bir adet dönemi yaşarsınız. Bunun sebebi de vücudunuzdaki kan miktarının hamilelik sırasında yüzde 50’ye yakın bir miktarda yükselmesidir. Vücut da kendini bu normal kanama için doğal olarak hazırlar.

Plasenta rahimden ayrıldığında bu bölgeye bağlı açık kan damarları bulunur ve bunlar rahim içine doğru kan akıtmaya başlar. Plasenta çıktıktan sonra ise rahim kasılmalara devam eder ve kan damarları kapanır. Buna yardımcı olmak için kimi zaman doktor rahminize masaj yapabilir ve sentetik Pitocin gibi ilaçlar verebilir.

Peki normal doğum sonrası kanama kaç gün sürer? Dediğimiz gibi genellikle doğum sonrası birkaç gün sonra regl olursunuz ve oldukça ağır geçer. Bundan sonra kanama azalır ve yavaş yavaş eski hâlinize dönmeye başlarsınız.

Eğer doğum sonrası rahimden gelen ve loşi adı verilen akıntı dört gün sonra dahi kırmızı renkte olmaya devam ederse, kötü bir koku salgılarsa bu noktada doktorunuza danışmanızda fayda var. Diğer durumlarda ise bu kanama herhangi bir risk teşkil etmiyor.

Normal Doğum Yapanlar

Sezeryanın yaygın olmadığı dönemde anne adayları daima vajinal doğum yapsa da, günümüzde de sunduğu avantajlardan ötürü hâlâ bu yöntemi tercih edenler var. Normal doğum yapanlar farklı hikâyelerle, farklı normal doğum hikayeleri ile karşımıza çıkarken her birinin kendine özgü hikâyeleri var.

Normal doğum tecrübeleri her anne için unutulmaz bir anı yaratırken, işte onlardan birkaç tanesi;

‘Doğum öncesi kontrollerimde rahmimin 5 cm genişlediğini öğrenince doğrudan hastaneye gittim ve doktorum bebeğin bu gece doğacağını söyledi. Monitörlerden durumumu izleyen doktorlar kasılma yaşadığımı söylediler fakat şaşırmıştım çünkü gerçekten de bir şey hissetmiyordum. Bebeği olabildiğince tutmaya çalıştık ve bu sırada doğum ekibi hazırlıklara başladı.

Neyse ki bebek o gece doğmadı. İki hafta kadar hastanede kaldım ve 40. haftaya ulaştığımda suyum geldi. Aniden kasılmalar güçlendi, daha da acı vermeye başladı. Hemşireler beni hızlı şekilde doğum odasına taşıdılar, kontrolleri gerçekleştirdiler ve rahmimin 10 cm genişliğe ulaştığını gördüler. Artık bebeğimin doğumu yaklaşıyoyrdu.

2 saat boyunca ıkındım, akla gelebilecek her pozisyonu denedim ve o sırada doğum öncesi daha çok yoga ile nefes egzersizi yapmadığım için pişman oldum. Epey yorulmuştum ve artık bacaklarım titriyordu. Sonunda doktor eldivenlerini taktığında artık bebeğimin geldiğinen emindim. Eşim de bu sırada harikaydı ve saatler boyunca bacaklarımı tutmuş, sakin kalmama yardımcı olmuştu.

Kızım gece yarısı doğmuştu ve o da büyük iş başarmıştı. Hemşireler onu hemen kucağıma koydular ve her yönüyle kusursuz, sağlıklı bir bebekti.’

Elbetteki örnekleri çoğaltmak mümkün ancak genel olarak vajinal doğum tecrübesinin sandığınız kadar acı dolu ve kötü bir deneyim olmadığını unutmamanız gerekir.

Normal Doğum Yapmak İçin Neler Yapılmalı?

Normal doğum her ne kadar sezaryene göre biraz daha zor olsa da, çeşitli avantajları var ve anne adayının doğum tecrübesini an be an yaşamasını sağlıyor. Peki normal doğumun hazırlık aşaması nasıl olur, normal doğum yapmak için neler yapılmalı?

İlk olarak doğru doktor seçimi yapmanız önemli. Dolayısıyla çevrenizde daha önce normal doğum yapmış tanıdıklarınız varsa görüşlerine başvurabilirsiniz. Doğum yaklaşırken de hem vücudunuzu, hem de vajinanızı hazırlamanız önem arz ediyor.

Şunu baştan kabul etmek gerekir ki, vajinal doğum her zaman için zordur. Dolayısıyla doğum esnasında stres ve ağrıları minimuma indirmek için öncesinde doğru bir beslenme düzeni hazırlamalı, her gece yeteri kadar uykunuzu almalısınız. Ayrıca vajina için Kegel egzersizleri de önemli ve kasların güçlenmesini sağlar.

Normal doğum yapacak anne adaylarının egzersizlerini aksatmaması, fiziksel olarak güçlenmesi de önemlidir. Bu doğum bazen saatler sürebildiği için vücudunuz bir hayli yorulacaktır. Öncesinde hazırlıklı olmanız ise hem doktorlar, hem sizin için işleri biraz daha kolaylaştırır.

Hepsinin öncesinde ise daima sakin kalmalı, yaşayacağınız ağrıya değil sağlıklı şekilde doğacak çocuğunuza odaklanmalısınız.

Normal Doğum İçin Egzersizler

Kulağa basit gelse de, normal doğum için egzersizler söz konusu olduğunda akla her zaman için yürüme gelir. Günlük en azından 30 dakika kadar tercihen dışarıda temiz havada yürüyüş yapmak büyük fayda sağlayacaktır. (Bknz: Hamilelikte Yürüyüşün Faydaları)

Normal doğum fiziksel olarak da zorlu geçer ve bu yüzden Kegel egzersizleri özellikle önemlidir. Bu egzersiz türü pelvik taban kaslarınızı güçlendirir. Pelvik kasları, mesane, rahim ve rektum gibi bölgeleri destekleyen kaslardır. 1940’larda ismini jinekolog Arnold Kegel’in koyduğu Kegel egzersizlerinin amacı hamile kadınlara doğum öncesi ve sonrasında yardımcı olmak. Dolayısıyla tavsiyemiz bu egzersizleri öğrenmeniz, gün boyunca belli aralıklarla uygulamanız. Ayrıca kaslarınız güçlendikçe egzersiz sayınızı da arttırabilir veya süreyi uzatabilirsiniz.

Normal Doğum Hastane Ücretleri

Eskiden genellikle normal doğumlar evlerde, ebeler aracılığıyla gerçekleştiriliyordu fakat bu günümüzde pek tavsiye edilmeyen, güvenli olmayan bir yöntem. Doğal olarak karşınıza özel hastaneler ve devlet hastaneleri çıkıyor. Peki normal doğumda devlet ücret alıyor mu ve  özel hastane ücretleri ne durumda?

Özel hastanelerde doğumlar genellikle paketler hâlinde sunuluyor ve operasyon hizmetinin yanı sıra farklı konular da ücrete dahil ediliyor. Normal doğumda müşayade süresi genellikle 24 ile 48 saat arası sürerken, iki günlük oda ücreti de buna dahil ediliyor. İlk muayeneler, ilk aşı ve topuk kanı testi de paketlere dahil ediliyor.

Hastane ücretleri değişken olurkan, eğer SGK anlaşması varsa miktar değişebiliyor. Aynı zamanda doktor seçimi de önemli rol oynuyor. Normal doğumlar sezaryen doğuma göre daha ucuz olurken, lüks hastanelerde  miktar 9 bin ile 13 bin TL aralığına kadar çıkabiliyor! Daha uygun fiyatlı özel hastanelerde ise 2000-3000 TL’ye kadar normal doğum yapabilmek mümkün. Ayrıca şunu da hatırlatmak gerekiyor, eğer normal doğum epidural şekilde gerçekleşecekse yaklaşık 1000-1500 TL ek ücret alınıyor.

Normal doğum devlet hastanesi tarafından da sunulan bir seçenek ve hâliyle eğer devlet sigortasına sahipseniz ücretsiz şekilde doğumu gerçekleştirebilirsiniz. Fakat SGK’sız olarak da doğum yapma şansınız var ve bu şekilde de alınan ücret özel hastanalere kıyasla çok daha düşük oluyor. Artık genel sağlık sigortası sistemi sayesinde sigortasız vatandaş kavramı da büyük ölçüde ortadan kalmış oluyor.

Tavsiyemiz, normal doğum yaparken hastane seçiminden önce doktor seçimine karar vermeniz, çevrenizde daha önce tecrübeli olanları dinlemeniz ve buna göre karar vermeniz olacaktır.

Bu konuda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik Belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Ölü Doğum: Anne Karnında Bebeğin Ölmesi başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

5

Yorum Yok.

Bir cevap yazın