Hamilelikte Ultrason Zararlı Mı?

Anne karnındaki bebeğinizi görmek ve onun hareketlerini izlemek muhtemelen hamilelikle ilgili en heyecan verici şeylerden biridir. Doğurganlık veya düşükle mücadele edenler için ultrasonlar bir rahatlık ve rahatlama hissi sağlayabilir. Ancak doktor kontrollerinde tetkik ve gözlem için yapılan ultrsanografiler ne kadar masum biliyor muyuz? Bu yazımızda hamilelikte ultrason zararlımı, bebeğe zararı var mı gibi soruları cevaplandıracağız.

Ultrasonografi; hamilelik sırasında bebeğin anne rahminde sağlıklı bir şekilde geliştiğinden emin olmak için yapılan bir taramadır. Bebeğin büyüklüğü, kaç haftalık olduğu, cinsiyeti, organlarında herhangi bir anormallik olup olmadığı, bebek sayısı ve plasentanın yerleşimi hakkında bilgi verir. Aynı zamanda bebeğin genel durumunun, hareketlerinin, kas tonusunun, kalp atışlarının ve solunumunun değerlendirmesini sağlar.

Gebelikte Ultrasonlar – Risklerı ve Faydaları

Çoğu hamile kadın hamileliği sırasında en az 4-5 defa ultrasona girmektedir. Ultrason yönteminde ışın yerine ses dalgalarını kullandığından dolayı anne adayları tarafından zararsız olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda bebeğe herhangi bir zararı olmadığı izlenimine kapılmaktadır. Kadın doğum uzmanının da önerisi ile anne adayı sık ultrasona girebilir ve bu o kadar rutin bir hale gelir ki her kontrol ve muayene de bir zorunluluk haline gelir

Ultrason ilk olarak  hamilelik dışında farklı bir tıbbi amaçlı olarak 1950’lerde İskoç bir cerrah tarafından farklı vücut dokularının farklı ses dalgası yankılarını izlemek için keşfedildi. Gebelikteki olası sorunları tespit etmek ve araştırmak için ultrason kullanılması çok eskiye dayanmamaktadır.

Başlangıçta, ultrason rutin olarak kullanılmadı, ancak kanama, çoğul doğum veya erken düşük olgusu düşük olabileceğini düşündüğü vakalarda kullanıldı ardından 1970’lerden beri, ultrason hemen hemen her gebe kadın için rutin hale geldi ve her kontrolde kullanılmaya başladı. Bu da anne adaylarının aklına hamilelikte ultrason zararlımı ve bebeğe zarar verir mi sorusunu getirmektedir.

Hamilelikte Ultrason Güvenli Midir? Bebeği Etkiler Mi?

Ultrason taraması 35 yılı aşkın bir süredir anne adayları üzerinde güvenle uygulanmaktadır. Ultrasonda röntgen ışınları ve iyonize radyasyon kullanılmadığı için gerekli durumlarda ve kısa süreli uygulanan ultrasonografi ile gelişmekte olan bebek üzerinde zararlı bir etki yaratmamaktadır. Yapılan klinik araştırmalar sonucunda, ultrasonun insanlar ve hayvanlar üzerinde anne ve bebek için zararlı olabileceği yönünde yeterli bilimsel kanıt bulunamamıştır. Fakat bu araştırmalar henüz tam olarak sonuçlanmadığından, olasılıklar üzerinde yoğunlaşılmaktadır. Bazı ülkelerde gebelik süresince ultrasonun 3 defadan fazla kullanılmaması konusunda adımlar atılmıştır. Ayrıca ultrason taramasının çok da iyi olmayan 2 etkisinden bahsetmek mümkündür.

  1. Isınma:

Ultrason taraması sırasında ses dalgalarından çıkan enerji vücut tarafından emilir. Ultrason dalgalarına uzun süreli maruz kalınması sonucunda bu enerji vücut sıcaklığında 1 dereceye kadar artışa neden olabilir, ancak bu durum zararlı değildir.

  1. Kavitasyon:

Uzun süreli veya yüksek dozda uygulanan ultrasonografi, dokularda erimeye bağlı çukurlaşmaya, başka bir deyişle bölgesel kavitasyona neden olabilmektedir. Ancak hayvan deneylerinde, insana uygulanan dozdaki ultrasonografinin herhangi bir anormal duruma yol açmadığı görülmüştür.

Hamilelikte yapılan ultrason taramalarındaki en büyük risk, yeterli deneyime sahip olmayan kişiler tarafından yapılan incelemelerde bazı anomalilerin gözden kaçırılmasıdır. Bu riski ortadan kaldırmak için hamilelik süresince en az bir taramanın başka bir hekim tarafından yapılması önerilmektedir.

Ultrason ne için kullanılır?

Bu günlerde ultrason gebelik muayenenin rutin bir parçasıdır. Çoğu kadın, gebelik sırasında (12. hafta ve 20 hafta civarında) en az iki taramaya yapmaktadır. Ayrıca, çok erken bir tarama yapmak, gebelik hesaplama işlemi yapmak ve tahmini bir doğum tarihi belirtmek gebelikte ultrason yapılmaktadır. Bu süreçte farklı amaçlarla uygulanan ultrason çeşitleri vardır.

Gebelikte Hangi Amaçlarla Ultrason Taraması yapılır?

Gebelik ile ilgili bazı soruların cevaplanması için ultrasona başvurulur.

Gebelik süresince 3 veya 4 boyutlu ultrason yapılması şart değildir. Rutin kontrollerin yapılması için 2 boyutlu ultrason yeterlidir.

Ense kalınlığı ultrason 11-14 hafta arasında yapılıyor. Bu ultrasonografinin amacı:

  • Bebeğinizin rahminizde doğru yerde olduğunu kontrol etmek
  • Birden fazla bebek olup olmadığını keşfedin
  • Bebeğin büyüme ve gelişmesini izlemek
  • Bebeğinizin Down sendromu gibi kromozomal rahatsızlıklar açısından risk altında olup olmadığını öğrenmek

Anomali ultrason ise 18-20 hafta arasında gerçekleşir Hamilelikte bu ultrasonun yapılma amacı:

  • Bebeğinizin vücuduna ve organlarına ayrıntılı bir şekilde bakmak
  • Plasentanın durumunu kontrol etmek
  • Spina bifida veya kalp kusurları gibi herhangi bir belirgin gelişme veya büyüme problemi olup olmadığını kontrol etmek
  • Bebeğinizin cinsiyetini öğrenmek

Hamilelikte ultrason daha sonra erken doğum ya da amniotik sıvının seviyelerinin yükselmesi ya da azalması gibi yüksek riskli problemler için belirli göstergeleri değerlendirmek için kullanılabilir. Gerekli miktarda yapılan ultrasonlar anne ve bebek için zararlı değildir ancak sık ultrasonlar gebeliği ve bebeği olumsuz etkileyebilir.

Ultrason Nasıl Yapılır?

Gebelik ultrasonografilerinin mutlaka bir uzman tarafından yapılması önemlidir. Doktorunuz sonograf cihazından gelen ses dalgalarını  iletmek için olan bir  jel sürecektir. Bu jelin size ve bebeğinize bir zararı yoktur ve deri üzerinden sürülür. Transdüser adı verilen taşınabilir bir cihaz doğrudan cildinize yerleştirilir ve hareket ettirilirken bastırılır. Bu işlem ağrısızdır, ancak kullanılan basınca bağlı olarak veya tam mesane varsa rahatsız edilebilir. Ultrason bebeğe zarar verir mi sorusunun akıllara gelmesinde önemli hususlardan bir tanesi de budur. Baskının bebeğe zarar vereceği düşünülebilir ancak yapılan bu baskı zarar verici boyutta değildir.

Dönüştürücü vücudunuza geçen ultrason dalgalarını yayar ve bir ekranda görüntüleyebileceğiniz görüntüler yaratarak bebeğinizi görmenizi sağlar . Kemik ve sert doku beyaz görünür; Yumuşak doku gri renktedir. Doktorunuz, bebeğinizin nasıl büyüdüğünü ve geliştiğini belirlemek için tonları ve yoğunluğu yorumlayacaktır.

Bazen bebeğin net bir görüntüsünü elde etmek zorsa, doktorunuz vajinal ultrason önerir. Vajinal taramalarda kullanılan transdüser dardır ve jel ile yağlanır. Dönüştürücünün derine yerleştirilmesine gerek yoktur ve herhangi bir ağrı veya rahatsızlık vermemesi gerekir.Bebeğinizin büyümesi veya gelişimiyle ilgili endişelerinizi ultrason yardımıyla giderebilirsiniz ancak ancak hamilelikte ultrason sık uygulanırsa ve rutin hale gelirse hamilelikte zararlı olabilir ve bebeğe zarar verebilir.

Özetle: Ultrasonografi, röntgen ışını içermeyen bir yöntemdir; ses dalgalarının dokuya gönderilip geri alınması prensibine göre çalışır.Ultrasondan gönderilen yüksek frekanslı ses dalgaları, bebeğe çarparak geri döner. Cihaz bu ses dalgalarını yakalayarak bebeğin görüntüsünü ekrana yansıtır. Ultrason röntgen ışını içermediği için dokuya ve fetüse bir zarar vermesi beklenmez.

Ultrason Güvenli mi?

Rutin ultrason doğum öncesi bakımın çok önemli bir parçası olmuş durumda ancak anne adayları hamilelikte ultrasonun güvenliğini ve risklerini nadiren sorguluyor. Ultrason vücuda bir nevi enerji gönderir. Bu enerji ile beraber vücut dokusu ısınabilir ve vücut dokusunda veya sıvılarda (kavitasyon) küçük gaz cepleri oluşabilir. Bu durumun etkilerin uzun vadeli sonuçlarının kadınlar ve doğmamış bebekleri için ne olabileceği bilinmiyor. Bu durum da hamilelikte ultrason zararlımı, bebeğe zararı var mı gibi soruları akıllara getiriyor.

İnsanlar üzerinde yapılan çalışmalarda elde edilen sonuçlara göre henüz hamilelik ultrasonografisi ile doğmamış bebeklerin olumsuz etkileri arasında doğrudan bir ilişki olmadığını göstermiştir. Ancak şunu unutmamak gerekir ki tüm insan çalışmaları 1992’den önce yapıldı yani gebelikte ultrasonun bundan çok daha düşük yoğunlukta kullanıldığı zamanlar. Dolayısıyla günümüzde hamilelikte ultrason zarar ve risklerine dair çalışmaların yapılmasına devam edilmelidir. 1992 li yıllarda günümüzde kullanılan dozun yaklaşık 7 de biri kullanılmaktaydı.

Tıpta Ultrason Amerikan Enstitüsü gibi kuruluşlar, hamilelik döneminde ultrasonun spesifik tanı amaçlı, sadece eğitimli sağlık personeli tarafından kullanılması gerektiğini, ve maruz kalma süresi mümkün olduğunca sınırlı olmalıdır tavsiye etmektedir Ultrason düşük riskli kadınlar için güvenli kabul edilirken, riskli gebelik durumunda gereksiz, uzun süre ultrason enerjisine maruz kalma riskinin artmasıyla ilgili bir endişe vardır. Çünkü riskli gebeliklerde yapılacak ultrason sayısı artmaktadır.

Tetkik gerektirmeyen veya tıbbi olmayan nedenlerden ötürü ultrasonun fetal “hatıralık” gibi kullanılması oldukça yaygın olmasına rağmen yanlış bir yaklaşımdır. Bu şekilde keyif amaçlı yaptırılan gebelik ultrasonları tehlikeli ve riskli olabilir.

Ultrason herhangi bir yararı var mı?

Doktorunuz ultrasonu rutin bir prosedür olarak öneriyorsa mutlaka fayda ve zararlarını sormalısınız ve sonuca ikna olmalısınız. Tüm testlerde olduğu gibi, ultrasonlar amniyosentez (amniyotik sıvı testi) gibi daha fazla doğrulanmaya ihtiyaç duyan sonuçlar sağlayabilir.Tek bir ultrason tanı koymak için yeterli gelmeyebilir.

Ultrason doktorunuzun, bebeğinizin büyümesi veya gelişimiyle ilgili endişeleri olduğunda  veya erken doğum gibi sorunları tespit etmek için kullanılabilir. Sudan sebeplerle ultrason kullanmak akılcı değildir. Burada nihai karar sizde de olsa doktorunuz gerekli görüyorsa yaptırmanız gerekir. Doktorunuzun gerekli görmesine rağmen yaptırmazsanız ultrasonun faydalarından istifade edemeyebilirsiniz ve bebeğiniz bu durumdan olumsuz etkilenir. Fayda, zarar, risk ekseninde temel belirleyici unsur gebelikte ultrasonun sıklığıdır.

Mutlaka yaptırmalı mıyız?

Çoğu kadının gebelik sırasında 2-3 defa ultrason yaptırması gerekmektedir. Özellikle yurtdışında anne adaylarından bazıları hamilelikte ultrasonu bebeklerine ve kendilerine zarar vereceği düşüncesiyle yaptırmamaktadır. İzlem ve tedavi için ultrason gerekli bir araçtır ve belirli aralıklarla yaptırılmalıdır. Doktorunuz size bir ultrasonun yaptırmanızı önerirse, karar vermeden önce riskleri ve faydalarını bildiğinizden emin olun ve doktorunuza sorun. Sağlık profesyoneliz size neden gerekli olduğunu, nasıl yapılacağını ve hangi risklerin dahil olabileceğini size söyleyecektir.

Ultrason günümüzde hamile kadınlara tıbbi bilgi sağlama potansiyeline sahip yaygın bir prosedür haline geldi. Bununla birlikte, ultrason, potansiyel bir risk taşımaz ancak bebeklerin ve anneler üzerinde kullanımında aşırıya kaçılmamalıdır Bu yazımızda gebelikte ultrason zararlımı ve bebeğe zararı var mı sorularına cevap aradık. Ultrason her ne kadar büyüme ve gelişmenin izlemi için çok gerekli bir işlem olsa yarar zarar dengesini maksimum seviyede tutmak oldukça büyük önem taşımaktadır.

Anne adayı muayene masasına uzandıktan sonra karın bölgesine, ses dalgalarının vücut içinde iletilmesini ve ultrason probunun kolay hareket etmesini sağlayan bir jel sürülür. Muayene süresince karında hafif bir basınç oluşabilir; fakat ağrı ve acı hissedilmez. Ultrason taraması yaklaşık olarak 10 ile 30 dakika arasındadır; fakat doktorun gerekli gördüğü durumlarda daha uzun sürebilir.

Hamilelikte Ultrason Zararlı Mı? konusunda daha detaylı bilgi almak için lütfen aşağıdaki yorum bölümüne aklınıza takılanları yazınız!

Yorum yaptıktan sonra dilerseniz Hamilelik belirtileri editörleri tarafından derlenmiş Hamilelikte Ödem başlıklı yazımızı da okuyabilirsiniz.

9

Henüz Yorum Yapılmamış

Bir yorum yaz